Trouw 13-09-'03

Door Esther Lammers

DEN HAAG – PvdA-kamerlid Adri Duivesteijn maakt zich grote zorgen over de hoge vlucht, die het debat over spreiding van allochtonen heeft genomen, zelfs binnen zijn eigen partij. Het debat is ,,generaliserend, stigmatiserend en buitengewoon vernederend voor de allochtone Nederlander”. Verplichte spreiding van de ,,zwarte medemens is ongrondwettelijk en de PvdA moet daar nooit in willen meegaan”, vindt hij.

Het is volgens Duivesteijn alleen al ‘onaanvaardbaar’ om alle allochtonen over een kam te scheren. ,,Wie willen ze eigenlijk spreiden? De allochtonen, die in Nederland zijn geboren en getogen? De Amerikaan of Chinees? Of de goedopgeleide, keurig werkende Antilliaan, Marokkaan of Turk? Nee, natuurlijk niet. Het gaat over een specifieke kleine groep laag opgeleiden, veelal werklozen, die voor overlast zorgt. Soms zelfs geweldige overlast. Bestuurders, zou ik zeggen, pak dat probleem dan aan! Daarvoor hebben we toch onze stadsbestuurders, woningbouwcorporaties, politie, sociale dienst en welzijnsorganisaties. Investeer in deze wijken, de huizen en de mensen zelf, in plaats van over hun hoofd heen te bepalen wat goed is.”

Het probleem is volgens de PvdA-er ook niet helemaal nieuw. ,,Ik ben zelf opgegroeid in de Haagse Schilderswijk. Die wijk had destijds dezelfde cumulatie van problemen als nu de Rotterdamse wijken Hoogvliet en Charlois. Het is allemaal erg herkenbaar en ik schrik daar dus niet van. Het enige nieuwe is dat de witte arbeidersbevolking van toen een kleur heeft gekregen en een veelvoud van culturele achtergronden heeft. Dat maakt het complexer en veel bestuurders weten daar geen raad mee. Zij denken krampachtig in witte oplossingen. Hun idee is; zorg voor een witte dominantie in de wijk en dan komt het wel weer goed met het welzijn in de buurt. Dat is een misverstand en een illusie. Het is altijd al zo geweest dat juist in wijken waar de laagste sociaal-economische groepen bijeen wonen, een veelheid van problemen zich opstapelt.”

En dat probleem wordt niet in de kern aangepakt, stelt Duivesteijn. ,,Bestuurders besluiten zo’n ‘probleemwijk’ te herstructureren. Dat betekent dat arbeiderswoningen worden gesloopt en er vooral duurdere huur- en koopwoningen voor terugkomen. Dat gebeurt al sinds de stadsvernieuwing in de jaren ’70. ,,In die wijken zijn de vroegere arbeiders verdrongen door burgers met hogere inkomens. De Jordaan in Amsterdam is daar een extreem voorbeeld van. Daar woont geen arbeider meer. De arbeiders verhuisden naar de betaalbare huurhuizen die de middeninkomens achterlieten. Het probleem verplaatste zich daardoor naar een andere wijk. Ik heb daar vaak voor gewaarschuwd. Zolang er niet verspreid over de stad betaalbare woningen worden gebouwd, zul je probleemwijken houden. Maar zelfs nu nog, op de nieuwste Vinex-lokaties, wordt nauwelijks voor lage inkomens gebouwd.”

Het effect van dit jarenlange beleid is dat er volgens de PvdA-er feitelijk steeds minder huizen beschikbaar zijn voor de lage inkomens. ,,In de Schilderswijk wonen nu 40.000 allochtonen en in de wijken er omheen nog eens 80.000. Wie moeten er verplaatst worden en waarheen dan? Maar zelfs als je er 5.000 verplaatst, dan nog is de buurt gekleurd. Het is alsof je een kopje water uit de zee haalt.”

Het wordt tijd vindt Duivesteijn dat witte burgers de verkleuring van de Nederlandse samenleving accepteren. ,,Dat Nederland een migratieland is, is de realiteit. Dat verander je niet meer. We konden tolerant zijn zolang de zwarte medemens nog een bijzonderheid was. Maar nu raken we de greep op onze vertrouwde omgeving kwijt. Burgers voelen zich onthecht en dat vraagt om een nieuwe aanpak van bestuurders. Want we zullen nu samen met elkaar moeten leren leven.”

Duivesteijn grijpt terug naar zijn ervaring met de stadsvernieuwing in de Schilderswijk. ,,Na de wijkvernieuwing in 1986 waren de oude wijkbewoners erg teleurgesteld, omdat weinig autochtonen terugkeerden en vooral allochtonen zich er vestigden. Er is toen een campagne ‘Thuis in de nieuwe Schilderswijk’ opgezet . Oude wijkbewoners moesten eerst aanvaarden dat de goede oude tijd niet meer terugkwam. Pas daarna, kon er worden gewerkt aan een nieuwe gezamenlijke toekomst.”

De sociaal-democraat stelt dat de oplossing van de primair met de huidige bewoners in de probleemwijken moet worden gezocht. ,,Bestuurders moeten zich realiseren dat ze mensen met lage inkomens diskwalificeren door onder het mom van buurtverbetering hun huis en wijk af te nemen. Ze moeten juist samen met de buurtbewoners, zwart en wit, gaan werken aan een beter leefklimaat. Leer de mensen met elkaar samenleven, hun eigen positie te verbeteren en met elkaar aan de kwaliteit van de buurt werken. En pak de oorzaak van criminaliteit aan, zorg voor scholing en werk. Dat beleid kost veel geld, maar is effectiever dan spreiden.”