Op woensdag 30 maart is de werkgroep stad bijeen geweest om te spreken over herstructurering van oude wijken. De vragen waren: werkt deze herstructurering? En: is sloop en nieuwbouw een effectief middel om wijken te verbeteren? Spreker was dr. Wenda Doff van OTB Delft, onderzoeker en specialist op het terrein van herstructurering.

Met herstructurering wordt bedoeld het veranderen van de samenstelling van de woningvoorraad ofwel het slopen van sociale huurwoningen en het daarvoor in de plaats ‘terugbouwen’ van koopwoningen om meer mensen met hogere inkomens in die wijken te krijgen. Reden om te willen ‘herstructureren’ is de veronderstelling dat de eenzijdige inkomensopbouw de belangrijkste oorzaak is van de ‘onleefbaarheid’ in de wijk.

Het idee is dat met herstructurering het economisch draagvlak wordt vergroot – door het tegengaan van de uitstroom van hogere inkomens en de instroom van lagere inkomens.
Dit gebeurt door het bieden van mogelijkheden voor nieuwe, kapitaalkrachtige bewoners en voor huidige bewoners een wooncarrière te maken binnen de wijk. Verder zou herstructurering helpen om de sociale infrastructuur te versterken en ervoor zorgen dat de leefbaarheid op peil is en dat er sprake is van een schone, hele en veilige woonsituatie.

Werkt herstructurering? Uit onderzoek blijkt dat het zin heeft in oude wijken de echt slechte woningen te vervangen. Echter, om de wijk te verbeteren blijkt het veel belangrijker om ervoor te zorgen dat de woningvoorraad niet verder verloedert. Voldoende onderhoud van de bestaande sociale voorraad is daarom essentieel. En daar schort het nu behoorlijk aan. De corporaties hebben te veel moeten investeren in nieuwbouw en hebben onvoldoende gedaan aan onderhoud en renovatie. Nu weten we dat het zonde is om het weinige beschikbare geld te steken in grootschalige sloop en nieuwbouw.

Uit onderzoek blijkt ook dat herstructurering op sociaal terrein weinig positieve duurzame resultaten oplevert. Om de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel te vergroten zijn werk, goede scholing en goede zorg het belangrijkst. Goede scholing voor iedereen is heel belangrijk, goed talenonderwijs is cruciaal. De zorg schiet juist in de zwakkere wijken tekort. Zaken als een goede huisartsenpost en goede ouderenzorg in de wijk zijn essentieel. Verder is er grote behoefte aan werk. Zo mogelijk ook in de wijk zelf. De overheid kan economische activiteit mogelijk maken en stimuleren. Bedrijfsruimten moeten beschikbaar zijn voor redelijke prijzen. Voor prijzen waardoor ook zaken met minder omzet dan de grote ketens levensvatbaar worden: zodat men niet alleen hoeft te werken om de huur te kunnen betalen.

Daartoe moeten we wegen vinden. Probleem: bestemmingsplannen zijn vaak te strak en gemaakt op een historische situatie. Er mag vaak niets. Dat moet wellicht in sommige situaties zorgvuldig worden heroverwogen. Niet in alle gevallen in de woonfunctie het belangrijkst. Er moet antwoord zijn op de vraag: hoe krijg je reuring en ontwikkeling? Wat ook helpt is dat bewoners trots kunnen zijn op hun wijk. Men moet met trots kunnen zeggen: hier woon ik! Zie hoe goed en hoe leuk het hier is, zie wat we bereikt hebben in de afgelopen tijd, kijk wat wij daarvoor hebben gedaan. Dat moet ondersteund worden door de gemeente.

Onze partij kan helpen om dit voor elkaar te krijgen door nog harder te werken aan een duurzame relatie met de mensen in de (zwakkere) wijken. Het is noodzakelijk dat bestuur en politiek een duurzame brug slaan naar de achterban. Dat betekent: niet bang zijn voor de burger maar echt luisteren en echt samenwerken.

Frits van Erpers Roijaards