Socialisme, gerechtigheid, vrijheid en vrede. Geen woorden die je vandaag nog zomaar ergens tegenkomt. Toch zijn ze nog zichtbaar aanwezig op het Alberdinck Thijmplein in Spoorwijk. Op de kop van het plantsoen staat het monument van de SDAP-voorman Ir J. W. Albarda (1877-1957).

De monumenten van Troelstra in Scheveningen en Drees bij het Binnenhof zijn bekend en staan op
opvallende plaatsen, maar dat Albarda ook een monument heeft is vrij onbekend, terwijl Albarda de
SDAP geleid heeft van 1925 tot 1939. Een tijd waarin de SDAP te maken kreeg met een economische
crisis, bedreigde vrijheid door het opkomende nationaal-socialisme en oorlogsgevaar. Vandaar de woorden in het voetstuk van het monument waarvoor de SDAP en Albarda destijds stonden; socialisme, gerechtigheid, vrijheid en vrede.

Albarda werd op 5 juni 1877 geboren in Leeuwarden. Als student werktuigkunde aan de Polytechnische
School te Delft trad hij toe tot de SDAP, afdeling Delft. Tussen 1903 en 1913 was hij onderwijzer in Almelo en Den Haag en vervolgens directeur van de Gemeente-Arbeidsbeurs te Amsterdam. In 1913 werd hij lid van de Tweede Kamer voor de SDAP en vanaf 1915 tot 1927 lid van de Haagse gemeenteraad. Daartussendoor was hij ook nog van 1916 tot 1919 lid van de Provinciale Staten van Zuid Holland.

Van 1917 tot 1923 was hij wethouder van Onderwijs in Den Haag en dat is ook min of meer de reden
waarom zijn monument op het Alberdinck Thijmplein staat. Want in 1923 is aan dit plein de openbare lagere school gebouwd, ten tijde van zijn wethouderschap – het gebouw staat er nog steeds – die later de naam Ir. J. W. Albarda-school kreeg.

Albarda en Jan van den Tempel waren in 1939 de eerste SDAP-ministers. In het kabinet-De Geer II werd Albarda minister van Waterstaat. Dit kabinet moest in de meidagen van 1940 voltallig uitwijken naar Groot-Brittannië, om verder te gaan als regering in ballingschap.

Op 19 april 1957 overleed Albarda en het PvdA-bestuur nam een paar maanden daarna het initiatief, onder leiding van voorzitter Evert Vermeer, om een een gedenkteken op te richten. In eerste instantie werd overwogen dit op zijn graf op Nieuw Eijkenduynen te plaatsen, maar daar werd alras van afgezien.

De keuze viel zoals eerder vermeld op het Alberdinck Thijmplein, in het 'rode' Spoorwijk. Het is een in brons gegoten portretkop geworden op een voetstuk van natuursteen en onthuld in overleg met de plaatselijke PvdA- en NVV-besturen van Den Haag op 1 mei 1961 door Drees.

Rypke Boon
PvdA-lid