Het Spui was ooit de levendige toegang over water naar Den Haag. Een en al bedrijvigheid. Het was een kanaal en haven met aan beide kanten doorlopende wanden van bedrijven en huizen. In de loop van het begin van de vorige eeuw is het Spui gedempt. Sindsdien begon de aftakeling van de wijk. Vanaf de jaren zeventig is hard gewerkt aan de wederopbouw van Spui en omgeving. Na veel sloop en nieuwbouw is er nu een Spuiplein. Met diverse gebouwen die op zichzelf kwaliteit hebben, maar die samen geen geheel vormen. Het Spuiplein is een open stuk stad dat met enige zorg is geplaveid, maar dat niet functioneert als een plein.

Omdat de muziek- en danszalen aan renovatie toe zijn, is er een plan gemaakt voor een dans- en muziekcentrum. Het Spuiplein moet zo een internationaal cultuurforum worden. Dat zijn mooie woorden, maar als we naar de plannen kijken, verandert er eigenlijk niets aan het plein zelf, behalve dat twee gebouwen vervangen worden door één heel groot gebouw. Verder zijn er een paar suggesties voor verbetering van het Rabbijn Maarssenplein en de steeg van het Spui daarheen. De contouren van het Spuiplein zelf blijven hetzelfde. De Spuivlakte wordt daarmee nog steeds geen Spuiplein. Ook een paar bomen erop en een andere bestrating maken er geen betere verblijfsruimte van.

De plannen laten zien dat de trap blijft zoals die is, het hotel blijft met de rug (of is het de zijkant?) naar het plein staan. Het restaurant ligt ook met de rug naar het plein. De winkel van Hulshof blijft ongenaakbaar en ontoegankelijk, want het blijft kaal en koud met de rug naar het plein staan. Het plein blijft omringd door gesloten bouwwerken die geen leven en functie toevoegen aan het plein. En waar het plein niet gesloten is, langs het Spui zelf, loopt een straat met trambanen, wat goed is voor het openbaar vervoer, maar dat niets toevoegt aan de beleving van het plein. Kortom, het Spuiplein is nu geen plein, maar een duur bestrate, open plek in de stad.

Deze plannen dienen niet door te gaan. Weg ermee! Het moet anders. Te gek voor woorden dat wij van de PvdA tientallen miljoenen euro gaan investeren in een gedrocht. Gemeenschapgeld is er niet om over de balk te gooien voor prestigeprojecten.

Dat kan en moet anders, zeker als er veel gemeenschapsgeld moet gaan worden geïnvesteerd. Een plein in het hart van de stad moet voelen als een kamer. Een plein moet besloten zijn en net als een kamer worden omringd door wanden: herkenbare, aantrekkelijke, levendige wanden. Dat is wat nu ontbreekt. Het neerzetten van een nieuw gebouw kan daar voor dat stukje wand verbetering in brengen, maar voor het grootste deel van de wanden van het plein zijn er nu geen plannen. Wat we nodig hebben is een aansprekend plan dat gaat over alle vier de wanden van het Spuiplein. Hagenezen staan met beide benen op de grond, en vanaf de grond gezien moet een plein aantrekkelijk zijn, of het – zoals bij de huidige plannen – vanuit een helikopter een leuk plaatje oplevert is volkomen onbelangrijk en zelfs misleidend. Op wandelniveau moeten de pleinwanden open zijn, met publieksfuncties, zoals winkels, dienstverlening, horeca en cultuur.

Drie wanden zijn er al, maar moeten echte pleinwanden worden. Voor de vierde kant van het plein is meer nodig. Om een plein te maken is het nodig de wand aan de kant van de weg en de trambaan weer terug te laten komen. Dat betekent een smalle rij gebouwen neerzetten langs het Spui met een doorgang tegenover de Nieuwe Kerk. Een wand die aan beide kanten een aantrekkelijk gezicht heeft. Dat geeft ruimte voor enkele cafés en restaurants. Het zou een verlengstuk kunnen zijn van Chinatown door aan te haken bij het Chinese restaurant dat naast het hotel staat. En vanuit de gedachte dat het Spuiplein een echt cultuurplein zou kunnen worden, zouden enkele van die cafés een podium kunnen krijgen voor muziek, of stand-up comedians en ‘kleinkunst’.

Zoiets als bij Plan C aan de Rotterdamse Oude Haven, wat een goed voorbeeld is van hoe met nieuwe gebouwen een aantrekkelijke uitgaansomgeving kan worden gemaakt. Met het Filmhuis en het theater aan de overkant van het Spui is de basis daarvoor al gelegd.

Nu we toch out of the box proberen te denken over hoe een echt cultuurplein te maken: het Huis van de Democratie zou aan dit plein een prima plaats kunnen vinden, op de plaats van het huidige Mercure Hotel. Het huidige Mercure Hotel zou een plek kunnen krijgen boven een vernieuwd dans- en muziekcentrum, of in de nieuwbouw van de over enkele jaren te slopen ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie. Met zo’n belangrijk museum op die plek krijgt het Spuiplein extra aantrekkingskracht. Wat is een betere plek voor zo’n museum dan prominent aan het internationale cultuurforum?

Wat Den Haag nodig heeft is een aansprekend plan om van de Spuivlakte een echt Spuiplein te maken. Mogelijkheden genoeg, mogelijkheden die nu niet worden verkend en verwerkt. Er leven ongetwijfeld veel meer goede ideeën. Verzamel die, maak een goed plan, organiseer daar brede steun voor. En kom met een realistische financiële onderbouwing, die gegarandeerd niet ten koste zal gaan van de culturele instellingen. Dat is de weg die Den Haag moet gaan.