Het wordt tijd dat gemeenten de regie over het lokale energiebeleid weer in handen nemen, betoogt Willem Minderhout.

Terwijl de ene wethouder zich het hoofd breekt over de vraag hoe Den Haag in 2050 'CO2-neutraal' kan worden, streeft de andere wethouder naar een zo duurzaam mogelijke bouw, probeert een derde wethouder via isolatievoorzieningen, spaarlampen en voorlichting de stookkosten van de minima binnen de perken te houden en piekert een vierde wethouder over de vraag of de aandelen in energiebedrijf Eneco wel of niet verkocht moeten worden.

Hopelijk heeft er enige coördinatie plaats tussen die activiteiten, maar dat gebeurt meestal niet expliciet. Alle vier onderwerpen hebben te maken met 'energiebeleid' en dat is een tak van sport die sinds de samenvoeging van de Gemeentelijke Energiebedrijven in Eneco een stille dood is gestorven.

Er is echter alle reden om die draad weer op te pikken. Energiepolitiek is direct verbonden met milieubeleid en heeft een grote invloed op het netto besteedbaar inkomen. Stijgende energielasten vormen een kans om op meer duurzame vormen van energie over te stappen. Dit zal echter alleen lukken als dit meer voordelen voor de burger heeft dan het abstracte 'terugdringen van de CO2-uitstoot' alleen. Een beter woonklimaat en – vooral – woonlastenbeheersing zijn concretere en inspirerendere doelen dan het tegengaan van de klimaatverandering.

Landelijk begint dit besef door te dringen. De Woonbond, corporatiekoepel Aedes en twee ministers tekenden onlangs een Convenant Energiebesparing dat moet leiden tot een besparing van 20 procent op het gasverbruik en daardoor tot lagere woonlasten. Tot nu toe werden huur- en energielasten angstvallig gescheiden gehouden waardoor bijvoorbeeld een huurverhoging van 10 euro in ruil voor een besparing op de stookkosten van 20 euro niet mogelijk was. Een actieve deelname van de gemeenten is volgens ons noodzakelijk om die doelen te bereiken. Na de samenvoeging van de gemeentelijke energiebedrijven tot de op afstand van de overheid opererende Eneco's en Nuons van nu, is de gemeente haar rol in deze wereld uit het oog verloren. De lokale overheid kan en moet op het gebied van energiepolitiek veel ambitieuzer zijn, om de verbinding tussen energie, milieu en woonlasten te smeden. Dat kan zowel via energiebesparing en de inzet van innovatieve technieken met een hoger rendement, als via het gebruik van duurzame energiebronnen.

Bij centrale warmteleverantie is sprake van een hoog rendement. Het voornemen om ook van aardwarmte gebruik te gaan maken maakt dit ook een zeer duurzame oplossing. Het grote nadeel van deze vorm van energieopwekking en distributie is dat het alleen als een monopolistische dienst kan worden aangeboden. Nu al zien wij dat Eneco voor de qua kostprijs relatief goedkope stadsverwarming een volgens de Algemene Rekenkamer te hoge prijs in rekening brengt. Bij de verdere privatisering van Eneco moet om die reden serieus overwogen worden om van het warmtebedrijf een 'GEB Nieuwe Stijl' te maken, gericht op productie en leverantie van duurzame energie tegen een scherpe prijs.

In zo'n GEB Nieuwe Stijl kunnen ook andere maatschappelijke partners participeren, bijvoorbeeld de corporaties. Dat past in het streven om verduurzaming van de woningvoorraad op te nemen in de prestatieafspraken van de gemeente met de corporaties. Samen kunnen zij een ambitieus programma opzetten om het gebruik van collectieve warmtediensten, warmtepompen, groene daken, zonne-energie en dergelijke grootschalig te introduceren. Het landelijke convenant wordt zo in daden omgezet.

Voorwaarde voor een slagvaardig energiebeleid is dat de versnippering van energiepolitiek over diverse portefeuilles wordt opgeheven. Er moet één coördinerend wethouder komen. De instrumenten voor een effectieve energiepolitiek - zoals de prestatieafspraken met de corporaties, het inkopen van energie, investeringen in het nieuwe gemeentelijke warmtebedrijf, bouwvergunningen, de besluitvorming rond het aandeelhouderschap in Eneco en de CO2-maatregelen - dienen integraal te worden aangestuurd.

Willem Minderhout is PvdA-gemeenteraadslid in Den Haag.

Dit artikel is opgenomen in AD/Haagsche Courant, 27 nov 2008


Lees hier het verslag van de expertmeeting Duurzaam bouwen en duurzame energie die de PvdA hield op 27 juni jl.