De kredietcrisis heeft de gemeente Den Haag bereikt. De klap lijkt nogal mee te vallen als je leest hoeveel de andere overheden voor hun kiezen hebben gekregen. Maar dat is geen reden om er zomaar aan voorbij te gaan. Zijn er fouten bij de financiële dienst gemaakt en hoe wordt het opgelost? Op dit ogenblik speelt in de raad de begrotingsbehandeling. Het is dan ook nog mogelijk om deze tegenvaller te verwerken in de uitgaven voor het komend jaar. De economische verwachtingen zijn voor de korte termijn versoberd. Geen groei of zelfs krimp van de economie. Wellicht dat het verstandig financieel beleid is als er een nota van wijziging gemaakt wordt alvorens de begrotingsbehandeling wordt afgesloten. Dat daarbij de sociale agenda van het college ontzien dient te worden lijkt mij vanzelfsprekend. Veel van deze doelstellingen raken rechtstreeks de uitgangspunten van onze partij. Wellicht dat nieuwe investeringen, in de bouw of verbouw van de cultuurpaleizen (deze raken de gewone Hagenaar het minst), achterwege kunnen blijven ten behoeve van, bijvoorbeeld, de banen van de laagstbetaalden of de woonlasten.

Het is natuurlijk wel geweldig dat Wouter Bos in staat is gebleken om de kredietcrisis met beleid en verstand tegemoet te treden. Voor de gewone mensen is het van groot belang dat niet plotseling een economisch systeem in elkaar stort. De zwakken lijden altijd het meest. Het safe stellen van de spaarcentjes is een zegen voor de kleine spaarders. Misschien moeten we van de nood, deze crisis, een deugd maken, om eens te kijken of er nu een paar stappen gezet kunnen worden om het model van de verzorgingsstaat te moderniseren.

Is het geen goed moment om de neoliberale aanpak, die sinds 2000 met de Lissabonagenda in Europa de wind echt in de zeilen heeft gekregen – met als doel dat de Europese economie de meest concurrerende ter wereld moest worden – te vergeten?
Laten we stoppen met het verkopen van onze nutsbedrijven, laat de winst van die bedrijven gebruikt worden voor de lagere lasten van de burgers of ter beschikking komen aan de overheid. Geef de woningbouwcorporaties terug aan de leden en schaf die oncontroleerbare stichting af. Laat de politiek zijn verantwoordelijkheid nemen, weg met het uitbesteden van beleid aan adviescommissies of ambtelijke subcommissies.

En dan de kwestie van de overdreven bonussen en topsalarissen. Bos heeft op dit terrein eindelijk een aantal aardige stappen gezet. Bij het redden van de banken zijn er voorwaarden gesteld aan de grootgeldgraaiers.

De sterkste stap is het nationaliseren van een aantal bedrijven. Het lijkt me toch dat deze stap niet gezien moet worden als een eenmalige en tijdelijke. Het benoemen van overheidscommissarissen en het behoud van pakketten aandelen in strategische bedrijven door de overheid is een vorm van socialiseren van bedrijven. Zo zag Willem Drees het sociaaldemocratisch ideaal. Het dempt de volgende graaironde. Het beperkt de macht van de aandeelhouder en beperkt de schade van de sprinkhanenfondsen, zoals veel hedgefondsen genoemd kunnen worden.

De fractie in onze gemeenteraad kan ook een aantal stappen zetten naar normale waarden. Zo zou het college aangesproken moeten worden om niet langer subsidies te verlenen aan gesubsidieerde instellingen die hun directies overmatig betalen. De nutsvoorzieningen, inclusief die van de energie, zouden in handen moeten blijven van de overheden. De gemeente moet zelf weer voorzieningen in het leven roepen en gaan besturen. Het wordt tijd dat er weer een gemeentelijk woningbedrijf komt dat de sociale volkshuisvestingstaak weer op zich kan nemen.
Oftewel, besteed niet meer uit, doe het zelf of zorg ervoor dat de gemeente stevig betrokken blijft bij een activiteit die ze laat organiseren. De privatisering in het cultuurbeleid of de zorgsector maakt dat de overheid de rol als verdeler en hoeder van het algemeen belang op die terreinen nauwelijks meer kan invullen.

Bos sloot het laatste congres af met 'moedig voorwaarts'. Nu weten we waar dat toe moet leiden!

Constant Martini
voorzitter PvdA-afdeling Den Haag