Het maart nummer van Socialisme en Democratie is voor het overgrote deel gewijd aan het afscheid van Paul Kalma als directeur van de WBS, het wetenschappelijke instituut waarvan het maandblad het huisorgaan is. In deze S&D is de tekst afgedrukt van de toespraken tijdens het symposium bij dat afscheid waaraan ook elders op Haagse websites eerder aandacht werd besteed. (zie Willem Minderhouts Blog en mijn bijdrage over Europa in het regeerakkoord ) De speech van Kalma is in zijn geheel te lezen op de WBS website. Toch blijft er nog genoeg over om hier aandacht voor te vragen.

Thijs Wöltgens, voorzitter van de redactieraad en geen spreker tijdens het symposium, prijst in zijn column Paul Kalma als een antidogmaticus die S&D tot een vluchtplaats voor ongekamde gedachten heeft gemaakt. Omdat de PvdA volgens Wöltgens de komende tijd vooral het onderscheid met andere linkse partijen moet duidelijk maken zou Kalma, nu als lid van de Tweede Kamer, voor de nodige (socialistische) uitleg kunnen zorgen van het volgens Wöltgens op de gemeenschapsideologie van de christelijke partijen toegeschreven regeerakkoord.

In de rubriek ‘ interventies’ verwijt Bart Top de PvdA in de discussie over het dubbele pasport niet het inhoudelijk argument te hebben gebruikt dat alle nieuwe Nederlanders die indertijd het recht van het hebben van meer pasporten kregen dat nu niet meer afhandig kan worden gemaakt, in welke functie dan ook.

Maarten Hajer constateert dat in het regeerakkoord niets staat over de ruimtelijke ordening terwijl alle betrokkenen, zeker in de Randstad, het er over eens zijn dat een einde moet komen aan de verdere verrommeling van het landschap. Zie hier >>>

Marijke Linthorst maakt met enkele voorbeelden duidelijk dat de opsplitsing van taken in de zorg leidt tot minder onderlinge samenwerking en tot meer managers.

Kees Kolthof herinnert aan het Sociaal-Democratisch Centrum, Nieuw Links en Niet Niks, de groepjes uit het verleden met een eigen geluid binnen de partij; de partij voorzitter heeft na het in beslotenheid geschreven regeerakkoord laten weten een eigen geluid weer zo belangrijk te vinden.

Bart Tromp vindt dat de partij te weinig heeft bereikt met het regeerakkoord en dat goede mogelijkheden meer te bereiken bij de onderhandelingen niet zijn gebruikt. Die mogelijkheden waren er: het CDA had de PvdA nodig en niet omgekeerd, de PvdA liet de SP als mogelijke coalitie partner te snel schieten en Bos bleef niet in de Tweede Kamer wat beter is voor de partij want in het vergelijkbare verleden de partij leverde deelname van de partijleider in het kabinet immers steeds electorale schade op.

Pieter van Driel kritiseert het standpunt over energiebeleid van Diederik Samsom dat het onmogelijke vraagt van windmolens en de kernenergie veroordeelt wat in Nederland gemakkelijk kan maar Europees gezien veel lastiger is.

Niels van Willigen vindt dat Kosovo en Servië eerst hun onderling geruzie moeten beëindigen voordat zij lid van de EU worden ook al wordt het dan deze landen gemakkelijker zich meer over Europese regels druk te maken dan over elkaar.

Willem Trommel zet een reeks van uitspraken van anderen over het onderwijs op een rij die volgens hem soms eigenlijk nergens over gaan of evenzogoed omgekeerd gesteld juist kunnen zijn. Laten de onderwijsdeskundigen de onderlinge strijd staken en samen een eigentijds document over leerinhouden maken is zijn advies.

Maarten Hajer, tenslotte, is verbijsterd dat het regeerakkoord het belang van kunst afmeet aan het effect op de economie, het vestigingsklimaat en trots van de samenleving en niet ziet als een doel op zich, ook al werkt kunst in andere opzichten soms ontregelend.

Felix Rotterberg benadrukte vooral het tegendraadse, dat wil zeggen tegen de officiële PvdA lijn in, denken van Kalma en onderstreepte de noodzaak van de onafhankelijkheid van de WBS waar Kalma dertig jaar werkte. Marnix Krop sprak o.a. over ‘niet meer Europa maar een beter’ als de wens die volgens hem de Nederlandse bevolking met het verwerpen van het Europese grondwettelijke verdrag tot uiting bracht.

Paul de Beer en Paul Tang bekeken de solidariteit van de middenklasse met de minder bedeelden van twee kanten: De Beer onderzocht het verlichte eigenbelang dat de middenklasse met de sociale zorg moet hebben wil er voldoende draagkracht voor de kosten van de zorg zijn, Tang gaf een overzicht van onderzoekingen waaruit blijkt dat de mensen zich niet uitsluitend door eigenbelang laten leiden maar er wel aan hechten dat het geld voor de zorg niet misbruikt wordt.

Femke Halsema, ooit medewerkster van de WBS, bestreed Theodore Dalrymples stelling dat de linkse intellectuelen de gesteunde onderklasse in een slachtoffer rol houden waaruit die door de gegeven ondersteuning niet meer los komt. Het slachtoffer denken moet volgens Halsema bestreden worden want men kan vaak meer dan men zelf denkt. Elke emancipatie begint volgens Halsema met het geven van kansen en rechten die in ieder geval op zijn minst gelijk met plichten worden vergroot. Goed onderwijs is fundamenteel. Het individu staat in haar ogen hoger dan de gemeenschap. Net zoals in de jaren zeventig zal het gevoel van onzekerheid moeten worden weggenomen door het versterken van de rechtsstaat en door internationale samenwerking.


Edith Hooge verdedigde daartegenover de stelling ‘ parternalisme op maat gevraagd’ . Ondanks dat mensen belang hebben bij een verbetering blijken zij soms geen goede keuzes te kunnen maken. We moeten daarom de mensen serieus nemen en helpen door normen te stellen. Dat moet wel op maat gebeuren bijvoorbeeld waar het de opvoeding van kinderen betreft.

Paul Kalma zelf sprak over solidariteit, globalisatie, liberalisatie, het nieuwe kapitalisme en de bedrijfsmatige overheid. De tekst van zijn toespraak is hier te vinden >>>

Job Cohen, voorzitter van het WBS curatorium, zwaaide Kalma uit met vriendelijke woorden en enkele herinneringen, ook in deze S&D afgedrukt.

Maarten de Heer